Ode aan de zeikerds

Eigenlijk was ik altijd blij als hij op vakantie was. Hoe vaak had ik in mijn team al meegemaakt dat hij, de ambitieuze collega, nog net even die lastige vraag stelde die de moeizaam bevochten consensus ineens op akelig losse schroeven zette? Uit wraak heb ik hem ooit half grappend tot “chef zand in de motor” benoemd, een titel die hij grijnzend in ontvangst nam.

Nog zo’n geval: de nieuwe medewerkster die met een waslijst aan gedetailleerde vragen komt over de arbeidsovereenkomst die je haar stuurt; zo pietepeuterig dat je je buik er al vol van hebt voordat ze überhaupt is begonnen.

De ouderdom komt met gebreken (en hopelijk wijsheid) dus in retroperspectief had ik natuurlijk blij moeten zijn met het getoonde eigenaarschap en de gratis spiegel die mij voorgehouden werd. Want het levert natuurlijk wel mentaal huiswerk op: waarom ben ik zo geïrriteerd? Heeft iemand een gevoelige snaar geraakt of is dit gewoon een zeikerd?

Lastig zijn of lastig doen?

Laten we vooropstellen dat niet iedere kritische medewerker automatisch waarde toevoegt. Er is een verschil tussen iemand die overal tegenaan schopt en iemand die scherpe vragen stelt omdat hij of zij het resultaat wil verbeteren.

Ik had een collega die mij regelmatig mededeelde dat er “onrust” zou zijn onder de medewerkers, maar er “geen details” over kwijt wilde, laat staan dat hij er zelf iets aan zou willen doen. Niets zo irritant als een medewerker die voortdurend problemen aanwijst zonder mee te denken over oplossingen. Maar een medewerker die risico's benoemt, aannames uitdaagt en verbeteringen aandraagt is goud waard.

De ja-knikker voelt vaak prettiger

Mensen die het meestal eens zijn, zorgen voor rust. Vergaderingen verlopen sneller. Besluiten lijken makkelijker genomen te worden. Er ontstaat weinig weerstand. Maar harmonie tegen iedere prijs heeft een nadeel: fouten blijven langer onzichtbaar. Dat zie je niet alleen binnen organisaties, maar overal waar groepen mensen samenleven. Zodra afwijkende meningen verdwijnen, neemt de kwaliteit meestal af.

Waarom leidinggevenden hier soms moeite mee hebben

Mijn ego heeft me regelmatig in de weg gezeten als het gaat om echt luisteren naar kritische mensen. Ik probeer het nu te vertalen naar een opdracht aan mijzelf: aan medewerkers leren hoe zij hun kritische inzichten effectief brengen. Een super leuk thema met veel dimensies. De uitdaging zit dus niet alleen bij medewerkers.

De soep wordt niet zo heet gegeten

Hoe het afgelopen is met de zeikerds uit de eerste alinea? De “chef zand in de motor” heeft een uitstekende baan waarin hij uitermate effectief en charmant een wat ingedutte organisatie continu door veranderingen leidt. En de pietepeuterige medewerkster van de arbeidsovereenkomst werkt al meer dan 10 jaar enthousiast en voor de organisatie waar ze indertijd voor aangenomen werd. Zonder gezeur.